Criteria voor de toelating van nieuwe leden en continuering van lidmaatschappen in de periode 2005-2010 (versie mei 2009)

Vooraf

Deze notitie komt in de plaats van de bewerking van 2008 van een eerdere notitie over criteria voor de toelating en continuering van lidmaatschappen die werd vastgesteld door het bestuur in juni 2005. Zij heeft betrekking op de criteria die worden gebruikt bij de beoordeling van de toelaatbaarheid van nieuwe leden, de omzetting van aspirant-lidmaatschappen in gewone lidmaatschappen, en de continuering van gewone lidmaatschappen. Op grond van deze criteria beoordeelt de Commissie Wetenschap jaarlijks de onderzoeks-output van de leden van de school. Ook adviseert zij op grond daarvan aan het Bestuur over de toelating, omzetting en voortzetting van lidmaatschappen.

De school is in disciplinair opzicht niet homogeen. Van haar maken onderzoekers deel uit voor wie de filosofie en de ethiek niet de enige en soms ook niet de eerste discipline is. Ook komt het voor dat onderzoekers als ethicus of filosoof deel uitmaken van grotere onderzoeksprogramma’s op andere wetenschapsgebieden dan die van de ethiek of de wijsbegeerte. Daardoor heeft de school te maken met verschillende publicatieculturen en ook met verschillende waarderingen van internationaal publiceren. Met dat gegeven moet bij de beoordeling van de publicatie-output van leden rekening gehouden worden.

Bij de beoordeling van (kandidaat- of aspirant) leden zal gekeken worden naar het gehele spectrum van iemands wetenschappelijke activiteiten. Daarbij is naast publiceren te denken aan bijvoorbeeld de redactie van een wetenschappelijk tijdschrift en de organisatie van een wetenschappelijke congres. 

Beoordeling van publicaties

A-publicaties

B-publicaties

C-publicaties

D-publicaties

E-publicaties

E-publicaties zijn ‘overige wetenschappelijke publicaties’: niet-gerefereerde monografieën en publicaties in tijdschriften of bundels in welke taal dan ook, alsmede gerefereerde Nederlandse publicaties met een voor de D-categorie te lage wetenschappelijke status (ter beoordeling aan de Commissie Wetenschap). Tot de E-categorie behoren tijdschriften als Krisis, Filosofie en Praktijk, Ethische Perspectieven, Nederlands Juristenblad). Bij E-publicaties gaat het om wetenschappelijke publicaties. Vakpublicaties vallen onder een aparte categorie, te weten: F.

Vakpublicaties
F-publicaties
Vakpublicaties zijn publicaties die onderzoeksresultaten weergeven voor een publiek van andere gespecialiseerde wetenschapslieden en beleidsmakers buiten het eigen vakgebied die die resulaten in hun eigen onderzoek, onderwijs of beleidsvorming kunnen aanwenden. Vakpublicaties zijn te onderscheiden van populariserende publicaties. Populariserende publicaties zijn publicaties bestemd voor een breed publiek in bijvoorbeeld kranten, week- en maandbladen. Hierbij kan men denken aan opinie-artikelen, collumns enz

 
Alle publicaties die in de lopende erkenningsperiode zijn verschenen zullen volgens deze classificatie worden ingedeeld..

Waardering van publicaties

Ter toelichting van de waardering het volgende:

1. Voor artikelen die zijn opgenomen in een bundel  kan de auteur per bundel voor alle artikelen samen niet meer punten krijgen dan voor een monografie (dus bijvoorbeeld voor een A-bundel: maximaal 30 punten). Dit geldt ook wanneer de auteur daarnaast (mede-)redacteur is van de bundel. Ook in dat geval kan de auteur voor de desbetreffende artikelen en de redactie tezamen niet meer krijgen dan voor een monografie in dezelfde categorie.
2. Dissertaties worden niet geclassificeerd en gewaardeerd omdat het geen publicaties van (aspirant-)leden zijn, maar de entree tot (aspirant-)lidmaatschap. Bewerkte handelsedities van dissertaties die vallen in de A- en B- categorieën worden wel gewaardeerd. 
3. Monografieën krijgen 3 maal zo veel punten als artikelen.
4. Redactioneel werk voor een special issue van een tijdschrift wordt even hoog gewaardeerd als de redactie van een bundel. Redactioneel werk is voor een deel inhoudelijk wetenschappelijk werk. De redactie van een bundel of een special issue moet worden onderscheiden van normale redactielidmaatschappen van tijdschriften en uitgeverijen. Laatstgenoemde leveren geen punten op.
5. Alleen recensies langer dan 2 bladzijden worden als afzonderlijke publicatie aangemerkt en gewaardeerd in overeenstemming met de kwaliteit van het tijdschrift.
6. Ten aanzien van voorwoorden, nawoorden, inleidingen, uitleidingen, commentaren geldt een minimumomvang van 5 pp.
7. Antwoorden op commentaar op eerder gepubliceerde artikelen van minder dan 2 pagina’s leveren geen punten op..
8. Vertalingen van eerder gepubliceerd werk leveren geen punten op, tenzij het gaat om vertalingen vanuit een regionale taal als het Nederlands in een internationale taal.
9. Heruitgaven anders dan vertalingen in een internationale taal leveren geen punten op.
10. Preprints en abstracts die in sommige empirische vakgebieden als zelfstandige publicatie worden geteld, worden dat ook in deze indeling, mits ze opgenomen zijn in bundels met een ISBN-nummer of tijdschriften met ISSN-nummer. De waardering is echter gering. De commissie gaat er vanuit dat als abstract en preprints wat voorstellen, ze tot volwaardige publicaties uitgewerkt zullen worden.
11. Congrespapers die in de proceedings van een conferentie worden gepubliceerd, worden gelijkgesteld met bijdragen aan bundels.
12. Het publiceren van kwalitatief goed wetenschappelijk werk in de Nederlandse taal dient niet door een te lage waardering van dergelijke publicaties ontmoedigd te worden. Daarom krijgen Nederlandstalige gerefereerde publicaties even veel punten als niet gerefereerde publicaties in een internationale taal.

Criteria voor toelating van leden en verlenging van lidmaatschappen

Inleiding

Het onderzoek van de Onderzoekschool Ethiek (OZSE) richt zich zowel op vragen op het terrein van de fundamentele ethiek als op dat van de toegepaste ethiek. Het terrein van de fundamentele ethiek omvat meta-ethische vraagstukken alsmede onderzoek over de vooronderstellingen, funderingen en toepassingen van normatieve ethiek, theologische ethiek en politieke filosofie. Het onderzoek vindt plaats vanuit de verschillende ethische tradities die in de onderzoekschool vertegenwoordigd zijn. Op het terrein van de toegepaste ethiek richt zich het onderzoek zowel op bio-ethische vraagstukken (medische ethiek, gezondheidsethiek, dier-, voedsel-  en natuurethiek), op vraagstukken op het gebied van de sociale en politieke ethiek (migratie, bedrijfsethiek), als ook op technologie-ethiek (informatietechnologie, nanotechnologie). Ieder van de verschillende onderdelen van het onderzoeksprogramma wordt gekenmerkt door 1) de nadruk op de wisselwerking tussen fundamenteel en toegepast onderzoek en 2) de aandacht voor de relatie tussen ethiek (fundamenteel dan wel toegepast) en de empirische wetenschappen. Ethische theorievorming vormt de basis van de toegepaste ethiek, maar moet daarbinnen ook haar vruchtbaarheid bewijzen. Omgekeerd kan toegepaste ethiek niet goed worden beoefend zonder reflectie op fundamentele filosofische vooronderstellingen. Daar waar de toegepaste ethiek al een traditionele binding heeft met de empirische wetenschappen, kan ook van de fundamentele ethiek worden verwacht dat ze reflecteert op de resultaten en theoretische vooronderstellingen van de empirische wetenschappen. Kwalitatief hoogwaardig ethisch onderzoek vereist daarom een interdisciplinaire aanpak. 

1. Grondslagen van Ethiek en Politieke Filosofie Fundamenteel onderzoek neemt steeds meer een centrale plaats in binnen het onderzoek van de OZSE. De meta-ethiek analyseert bijvoorbeeld de structuur van ‘redenen’ en het kenmerkende van praktische en morele ‘redenen’, analyseert rationaliteits-theorieën en onderzoekt de meta-ethische vooronderstellingen van morele discussies. Daarbij gaat het vooral om een analyse van de epistemische status van morele uitspraken, de mogelijkheid van morele kennis en de (on)mogelijkheid van funderingen van de moraal. In het bijzonder worden concepten geanalyseerd die in de normatieve ethiek en politieke filosofie van centrale betekenis zijn, zoals vrijheid, integriteit, menselijke vaardigheden en morele rechten. Voor de onderzoekschool is het bijzonder belangrijk dat dit onderzoek vanuit verschillende ethische tradities plaatsvindt: er zijn zowel cognitivistische, transcendentaalfilosofische, analytische of coherentistische, als hermeneutische benaderingen in de school aanwezig, die elkaar wederzijds kunnen inspireren en aanvullen. Voor dit fundamenteel onderzoek is het van groot belang ook aan de historische tradities binnen de moraalfilosofie expliciet aandacht te besteden. Verder is recent in het ethisch onderzoek de discussie en de uitwisseling met vakwetenschappen een steeds grotere rol gaan spelen, zoals bijvoorbeeld met de moraalpsychologie, neuro- en cognitiewetenschappen, de rechtswetenschap en de politieke wetenschap. Een groot accent zal liggen op de vraag wat de kennis en inzichten uit deze vakwetenschappen betekent voor de fundamentele en toegepaste ethiek maar ook op een ethische beoordeling op ontwikkelingen binnen deze wetenschappen. 

2. Methodische vragen van toegepaste ethiek Veel fundamenteel-ethische vraagstukken worden juist in samenhang met toegepast-ethische vragen bestudeerd. Binnen de toegepaste ethiek is veel nadruk op de reflectie op methodische vooronderstellingen. Een belangrijke discussie, die het Nederlandse onderzoek ook internationaal op de kaart zet, betreft de vraag naar de relevantie van empirisch onderzoek (over menselijke capaciteiten, psychologische veronderstellingen en morele attitudes) voor de (fundamentele en) toegepaste ethiek. Maar ook sociaal-wetenschappelijke theorieën over maatschappij, politieke actoren of structuren van kennisgeneratie zijn van groot belang voor vele vraagstukken in de ethiek. Deze discussie over ethiek en empirie is internationaal nog sterk in ontwikkeling. In het onderzoek van de OZSE zullen in de komende jaren de verschillende concepties van een empirisch geïnformeerde ethiek vanuit meta-ethisch gezichtspunt worden onderzocht. In het bijzonder zal het onderzoek zich richten op de relatie tussen psychologie en ethiek. Niet alleen zal nadere bestudering van de ‘morele psychologie’ wenselijk zijn, maar ook is nadere reflectie noodzakelijk op psychologische vooronderstellingen die voor de ethische theorievorming belangrijk zijn (zoals de kenmerken en condities van actorschap, de rol van morele emoties, de rol van integriteit enz.). Vanuit de toegepaste ethiek is interdisciplinariteit al langer een aandachtspunt, en de relatie met andere vakgebieden als technology assessment, de wetenschapsfilosofie, theorie van de biologie (evolutietheorie, neurowetenschappen) of sociologie van technologie zullen de komende jaren uitgebreider aan de orde komen. Daarbij gaat het er zowel om dat de toegepaste ethiek over het vakwetenschappelijk onderzoek geïnformeerd moet zijn als ook om een ethische bespiegeling van de vooronderstellingen en het onderzoek van deze disciplines. Wat in vele gebieden aan de orde komt zijn vragen die verband houden met de verantwoordelijkheid voor het genereren van kennis. Hoe belangrijker kennis en hun technologische toepassing wordt, des te belangrijker wordt ook de vraag naar de verantwoordelijkheid voor het verwerven van deze kennis.  

3. Politiek, Economie en Samenleven Binnen de politieke en sociale ethiek vindt, mede onder invloed van internationale en nationale ontwikkelingen een hernieuwde reflectie plaats op gemeenschappelijke waardepatronen, rechten van de mens, burgerschap en rechtvaardigheid. De kaders van deze discussies staan echter  ook zelf ter discussie. In de afgelopen jaren zijn bijvoorbeeld traditionele noties als ‘erkenning’, ‘vrijheid’, ‘rechten’ of ‘verlichting’, zowel in het licht van hun filosofische en historische bronnen als ook met betrekking tot hun  geschiktheid voor het analyseren en bekritiseren van recente ontwikkelingen, ter discussie gesteld.Een ander belangrijk voorbeeld van maatschappelijke ontwikkelingen die nopen tot de ontwikkeling van nieuwe morele kaders wordt gevormd door milieuveranderingen en de mondiale ontwikkeling van grote en nieuwe technologieën. Verder geldt dat de morele beoordeling van immigratie nog steeds een centraal punt van discussie is in veel Europese landen. Als gevolg van discussies over de integratieproblematiek en het succes dan wel falen van de multiculturele samenleving wordt de roep om grondige reflectie op het gemeenschappelijke waardepatroon binnen deze samenlevingen steeds luider.  De religie speelt hierbij een belangrijke rol. Voor al deze ontwikkelingen geldt dat de ethische analyse in samenspel met de vakwetenschappen dient te worden gevoerd. Zo kan bijvoorbeeld in de analyse van ‘globalisering’ de vraag naar de morele status van actoren als de staat, NGO’s of internationale organisaties niet beantwoord worden zonder goed inzicht in de daadwerkelijke rol die  deze actoren spelen. Tevens geldt dat het fundamenteel onderzoek op deze terreinen niet onafhankelijk van het toegepaste onderzoek kan plaatsvinden. De analyse van de nieuwe verhoudingen tussen markt en staat is bijvoorbeeld nauwelijks te voeren onafhankelijk van een systematische reflectie op de rol van de economie. Al langer spelen bedrijfsethische kwesties in de OZSE een rol. Maar inmiddels wordt ook steeds meer op een fundamenteel niveau over de kaders nagedacht m.b.t. de morele grenzen van economisch handelen, de grenzen van het commodificeren en de verantwoordelijkheid van economische acteurs. Een sterkere relatie tussen normatieve ethiek en politieke filosofie met concrete discussies in de bedrijfsethiek lijkt belangrijk te zijn. 

4. Bio-ethiek, Ethiek van Zorg en Gezondheid Op het gebied van de bio-ethiek speelt de onderzoekschool sinds vele jaren een internationaal erkende rol. Drie gebieden moeten hier in het bijzonder worden genoemd: Allereerst wordt onderzoek verricht op de traditionele gebieden van de medische ethiek, zoals vraagstukken over genetische diagnostiek en euthanasie. Deze gebieden vragen steeds opnieuw aandacht, niet alleen omdat het Nederlandse debat  (zoals dat over euthanasie) wereldwijd tot veel discussie heeft geleid, maar vooral omdat als gevolg van technologische ontwikkelingen steeds nieuwe ethische vragen naar voren komen. Met name de ontwikkelingen in de gentechnologie, genomics en nanomedicine zullen nieuwe technische toepassingen genereren waarvan de gevolgen vooralsnog moeilijk te overzien zijn. Er zal in de komende periode dan ook onderzoek worden verricht naar de zogenoemde enhancement-technologieën. Dit zijn de technische mogelijkheden om het menselijk lichaam te verbeteren zonder dat er sprake is van een aandoening of een ziekte. Dergelijke ontwikkelingen stellen de legitimatie van het medische handelen en het mensbeeld in de geneeskunde zelf ter discussie. Ten tweede zijn er ook kwesties die steeds opnieuw aandacht en doordenking behoeven, zoals kwesties rond de rechtvaardigheid in het zorgstelsel. De ontwikkelingen op het gebied van Public Health en het gegeven van financiële schaarste leiden tot vragen over de normatieve criteria waarmee de achterliggende concepten van politieke rechtvaardigheid kunnen worden beoordeeld. Deze kwestie wordt zowel op een theoretisch niveau doordacht (bijv. in Public Health-ethics tav de vraag waar de grenzen van een collectief belang en collectieve verantwoordelijkheid liggen), als ook op een meer toegepast niveau, zoals bijvoorbeeld vraagstukken rond orgaantransplantatie en –donatie. Tot slot heeft de onderzoekschool een sterke voortrekkersrol gespeeld en een eigen expertise opgebouwd op het gebied van de dier-, natuur- en voedselethiek. Het onderzoek van de leden van de school bevindt zich in de voorhoede van de internationale discussies. In de komende jaren zal dit dan ook een zwaartepunt binnen de onderzoekschool zijn. Het dierethisch debat heeft behoefte aan een aan verdieping van theoretische vertrekpunten: zo is het begrip intrinsieke waarde van dieren moraalfilosofisch ondergedetermineerd. Ook op het terrein van de voedselethiek, een nieuwkomer op het terrein van de toegepaste ethiek, ontstaat behoefte aan theoretische doordenking van praktische kwesties, zoals met betrekking tot het concept verantwoord consumeren, en een rechtvaardige voedselketen.  

5. Ethiek en Technologie Technologische ontwikkelingen zijn niet alleen meer het domein van de bio-ethiek. Naast genomics-onderzoek zijn er belangrijke ontwikkelingen op het gebied van ICT en nanotechnologie, die sinds enkele jaren de aandacht in politieke en ethische discussie trekken. Dit onderwerp vormt voor de komende periode dan ook een zwaartepunt binnen de OZSE. Opgemerkt moet worden dat dit een onderzoeksterrein in ontwikkeling is, waarbij sterke behoefte bestaat aan een bruikbare methodologie voor vraagstukken op dit terrein. Een van de redenen voor een gebrek aan methodologie op dit moment is dat concrete toepassingen, b.v. op het gebied van de nanotechnologie, vaak moeilijk te overzien zijn, terwijl dit voor de morele beoordeling van kennis op het gebied van technology assessment, wetenschapsfilosofie, politieke filosofie en normatieve ethiek zeer belangrijk is. Er is sterke behoefte aan een nadere doordenking van de gevolgen van nieuwe techologieën voor zowel individuele burgers als ook voor de samenleving in zijn geheel, maar dit noopt ook tot het verbreden van de (morele) horizon als gevolg van technologische innovatie. Onze concepties van risico’s en verantwoordelijkheid bijvoorbeeld worden sterk beïnvloed door technologische mogelijkheden en inzichten. De complexiteit van structuren en processen waar technologie ons mee confronteert, dwingt dan ook tot een verdere normatieve doordenking en een bredere aanpak. Ethische reflectie zal zich bijvoorbeeld richten op morele problemen bij het ontwerpen van nieuwe artefacten en systemen. De OZSE wil hier de komende jaren internationale herkenbaarheid mee verwerven.

Coördinatie: dr. W. Dubbink

Thema/onderzoeksveld en werkwijze:

De werkgroep bedrijfsethiek richt zich op theorievorming en reflectie op vraagstukken rondom het thema markt en moraal. Dit thema interpreteren we in de meest brede zin. Dit houdt onder andere in dat de werkgroep zich verdiept in theorievorming en reflectie op concrete morele vraagstukken die zich op het niveau van de persoon of het bedrijf voordoen in de markt. Daarnaast richt de werkgroep zich ook op institutionele en politiek-theoretische vraagstukken rond het thema. Daarnaast staat de werkgroep echter ook open voor vraagstukken die zich op het gebied van de filosofie van de economie bevinden of dat van de moderne (westerse) cultuur, voor zover deze gelieerd zijn het feit dat de moderne westerse samenleving een marktsamenleving is. De werkgroep bepaalt jaarlijks haar specifieke zwaartepunten. Hierbij zijn de onderzoeksinteresses van de leden doorslaggevend. De breedte van de thematiek laat onverlet dat de onderzoeksgroep bedrijfsethiek wel een formele voorwaarde stelt: alle bijdragen dienen primair de academische theorievorming van en reflectie op de bedrijfsethiek te willen stimuleren.

De werkgroep bedrijfsethiek houdt jaarlijks drie bijeenkomsten. Tijdens deze bijeenkomsten staat telkens één boek of artikel centraal. Deze artikelen dienen nog niet gepubliceerd te zijn maar al wel bijna af, naar het oordeel van de auteur. De discussie wordt ingeleid door twee referenten. Eénmaal per jaar wordt een spreker van buiten gevraagd te komen spreken. In dat geval wordt een reeds bestaand boek of artikel besproken.

Leden van de werkgroep:

Wim Dubbink, Rutger Claassen, Ronald Jeurissen, Mandy Bosma, Kor Grit, Johan Graafland, Hans Bennink, Elena Cavargno, Bert van de Ven, Bas Kee, Andre Nijhof, Eduard Kinneman, Susan Langenberg

De commissie wetenschap heeft recent een nieuwe tijdschriftenlijst samengesteld, nader uitgewerkt naar specialisatie.  

Coördinatie: dr. Ph. Brey

Thema/onderzoeksveld en werkwijze:
Ethiek van technologie in brede zin. Naast (het ontwerp van) artefacten strekt het onderzoek zich tevens uit tot de processen, praktijken, organisaties en instituties waarbinnen technieken en technologieen worden aangewend. Daarnaast betreft het onderzoek eveneens de culturele en antropologische vooronderstellingen van de ontwikkeling, de productie en het gebruik van technologie en de reflectie op de methoden van technologie-ethiek.

Leden van de werkgroep:

D. Willems, W. Pieters, I. van de Poel, N. Manders-huits, L. Asveld, A. van Gorp, A. Vedder, S. Roeser, A. Pols, P. Sollie, T. Swierstra, P. Brey, K. Waelbers, M. Coeckelbergh, J. van den Hoven, A. Meijers, L. Royakkers, C. Illies, S. van der Burg, M. Derksen, P. Verbeek, N. Doorn, G. Valkenburg